Choroba wrzodowa żołądka u koni (EGUS) to bardzo częsty problem, szczególnie u koni sportowych. Powstaje, gdy kwaśna treść żołądka uszkadza jego ścianę. W przeciwieństwie do ludzi, konie produkują kwas żołądkowy niemal cały czas, dlatego długie przerwy w jedzeniu sprzyjają powstawaniu wrzodów.

Wrzody u koni – czym jest choroba wrzodowa?

Wrzody żołądka należą do najczęściej opisywanych problemów przewodu pokarmowego u koni. Mogą występować zarówno u koni sportowych, jak i rekreacyjnych, a ich obecność nie zawsze daje jednoznaczne objawy. Koń może wyglądać na zdrowego, a jednocześnie mieć zmiany widoczne podczas gastroskopii.

W praktyce określenie „wrzody u koni” obejmuje kilka różnych problemów dotyczących błony śluzowej żołądka. Dlatego coraz częściej stosuje się szersze określenie EGUS – Equine Gastric Ulcer Syndrome, czyli zespół choroby wrzodowej żołądka koni.

Zrozumienie mechanizmu powstawania zmian jest ważne nie tylko wtedy, gdy koń ma już zdiagnozowane wrzody. Pozwala również lepiej organizować jego żywienie, trening i codzienną opiekę nad układem pokarmowym.

Czym jest EGUS?

Żołądek konia różni się od żołądka człowieka. Jedną z najważniejszych różnic jest to, że koń produkuje kwas żołądkowy praktycznie przez całą dobę, również wtedy, gdy nie pobiera paszy.

Błona śluzowa żołądka nie jest jednak jednakowa na całej jego powierzchni. Wyróżnia się część bezgruczołową oraz część gruczołową, które różnią się budową i mechanizmami ochronnymi.

Z tego powodu w obrębie EGUS wyróżnia się przede wszystkim:

ESGD – Equine Squamous Gastric Disease, czyli zmiany dotyczące części bezgruczołowej żołądka,

oraz

EGGD – Equine Glandular Gastric Disease, czyli zmiany dotyczące części gruczołowej.

To rozróżnienie ma znaczenie, ponieważ mechanizm powstawania zmian, czynniki ryzyka oraz sposób postępowania mogą się różnić.

Dlaczego u koni powstają wrzody?

Układ pokarmowy konia jest przystosowany do częstego pobierania niewielkich ilości paszy. W naturalnych warunkach koń znaczną część doby spędza na jedzeniu i przemieszczaniu się.

Warunki utrzymania koni często wyglądają inaczej. Dłuższe przerwy pomiędzy posiłkami, intensywny trening, transport, zmiany środowiska czy dieta zawierająca duży udział pasz treściwych mogą wpływać na funkcjonowanie żołądka.

W przypadku części bezgruczołowej szczególne znaczenie ma ekspozycja błony śluzowej na kwaśną treść żołądkową. Podczas wysiłku treść znajdująca się w żołądku może przemieszczać się w kierunku jego górnej części, która jest słabiej chroniona przed działaniem kwasu.

Ryzyko problemów żołądkowych jest jednak wieloczynnikowe. Dlatego nie należy sprowadzać choroby wrzodowej do jednej przyczyny.

Więcej na ten temat opisujemy w artykule Przyczyny choroby wrzodowej u koni.

Jakie konie są szczególnie narażone?

Wrzody często kojarzone są z końmi sportowymi, ponieważ intensywny trening, częste przejazdy i zmiany środowiska mogą zwiększać obciążenie układu pokarmowego.

Problem nie dotyczy jednak wyłącznie sportu.

Zmiany w żołądku mogą występować również u koni rekreacyjnych, młodych, starszych oraz u zwierząt przechodzących okresy zwiększonego stresu.

Znaczenie mogą mieć między innymi:

• długie przerwy w dostępie do paszy objętościowej,
• duży udział pasz treściwych w dawce,
• intensywny wysiłek,
• transport,
• zmiana stajni lub grupy,
• ograniczenie czasu spędzanego na pastwisku,
• inne sytuacje powodujące zmianę codziennej rutyny konia.

Dlatego ocena ryzyka powinna uwzględniać nie tylko trening, ale cały sposób utrzymania zwierzęcia.

Jakie mogą być objawy wrzodów u konia?

Jednym z problemów w rozpoznawaniu choroby wrzodowej jest brak jednego charakterystycznego objawu.

U niektórych koni obserwuje się pogorszenie apetytu, spadek masy ciała, zmianę zachowania podczas siodłania lub treningu czy obniżenie wydolności. U innych zmiany mogą przebiegać bardzo dyskretnie.

Same objawy nie pozwalają jednak potwierdzić obecności wrzodów.

Szerzej opisujemy je w artykule Objawy wrzodów u konia.

Jeżeli zachowanie lub kondycja konia budzą niepokój, przyczynę powinien ocenić lekarz weterynarii.

Jak diagnozuje się wrzody u koni?

Podstawową metodą pozwalającą bezpośrednio ocenić błonę śluzową żołądka jest gastroskopia.

Badanie umożliwia lekarzowi weterynarii obejrzenie wnętrza żołądka oraz ocenę lokalizacji i charakteru zmian.

Jest to istotne również dlatego, że na podstawie samych objawów nie można wiarygodnie stwierdzić, czy koń ma chorobę wrzodową.

Jak wspierać układ pokarmowy konia?

Podstawą codziennej opieki nad przewodem pokarmowym jest odpowiednia organizacja żywienia i warunków utrzymania.

Szczególne znaczenie ma regularny dostęp do dobrej jakości paszy objętościowej oraz ograniczanie długich okresów bez jedzenia. Dawka pokarmowa powinna być dostosowana do poziomu pracy, kondycji i indywidualnych potrzeb konia.

Warto również zwrócić uwagę na sytuacje powodujące zwiększony stres, takie jak transport, zawody, zmiana stajni czy intensyfikacja treningu.

U koni z rozpoznaną chorobą wrzodową sposób postępowania oraz ewentualne leczenie zawsze powinien ustalać lekarz weterynarii.

Więcej informacji znajdziesz w artykule Rola diety w zapobieganiu wrzodom.

Beta-glukan z owsa a układ pokarmowy konia

Jednym z obszarów badań nad wspieraniem przewodu pokarmowego są beta-glukany, czyli naturalne polisacharydy występujące między innymi w owsie.

Nie wszystkie beta-glukany są jednak takie same. Różnią się źródłem, budową, masą cząsteczkową, czystością oraz właściwościami fizykochemicznymi.

W technologii OATin wykorzystywany jest izolowany beta-glukan 1,3/1,4 z owsa. To właśnie ta frakcja stanowi jeden z kluczowych składników QUUS.

Więcej o jego właściwościach opisujemy w materiale Co to jest beta-glukan z owsa?, a wyniki badań dotyczących QUUS prezentujemy na stronie [Badania].

QUUS jest mieszanką paszową uzupełniającą i nie zastępuje diagnostyki ani leczenia weterynaryjnego.

Wrzody u koni – najważniejsze informacje

Choroba wrzodowa żołądka koni jest problemem złożonym i nie zawsze daje wyraźne objawy. Zmiany mogą dotyczyć różnych części żołądka, dlatego sposób ich powstawania i postępowania może się różnić.

Najważniejsze elementy codziennej opieki to odpowiednio zaplanowane żywienie, dostęp do paszy objętościowej, ograniczanie długich przerw pomiędzy posiłkami oraz uwzględnianie wpływu treningu i stresu na układ pokarmowy.

Jeżeli podejrzewasz wrzody u swojego konia, podstawą powinna być konsultacja z lekarzem weterynarii i właściwa diagnostyka.